نوسان بورس شانه به شانه سیاست

بازار؛ گروه بورس: تازه‌ترین خبرها از ژنو می‌گوید دومین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجی‌گری عمان برگزار شده و دو طرف روی «اصول راهنما» به توافق رسیده‌اند. اما آنچه برای سهامداران اهمیت حیاتی دارد، اظهارات یک مقام آمریکایی است: «ایران در دو هفته آینده پیشنهادات تفصیلی خود را برای نزدیک‌شدن به مواضع دو طرف ارائه خواهد داد.» یعنی دو هفته فرصت برای روشن شدن تکلیف مذاکرات زمان نیاز است، دو هفته‌ای که می‌تواند مسیر دلار، طلا و سهام را تعیین کند. دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا پیش از این ادعا کرده بود اگر توافقی در کار نباشد، ایران باید منتظر «شوک بسیار بزرگی» باشد.

رضا روحی کارشناس بازار سرمایه معتقد است با حذف ارز نیمایی، مهمترین بند از پای شرکت‌های بورسی باز شده، اما ریسک‌های سیاسی همچنان سایه سنگینی بر آینده بازار انداخته است اما از طرف دیگر اگر رشد بالقوه بازار سرمایه را عدد ۱۰۰ در نظر بگیریم، الان در کلیت بازار، این عدد هنوز به ۲۰ هم نرسیده است. به عبارت دیگر، از حیث شرایط داخلی، بازار مشکلی برای ادامه مسیر ندارد

رضا روحی کارشناس بورس در گفت‌وگو با خبرنگار بازار با اشاره به تحولات تازه بازار سرمایه، از امروز به بعد را نقطه عطفی برای جمع‌وجور شدن بازار دانست و گفت: با حذف ارز نیمایی، مهمترین بند از پای شرکت‌های بورسی باز شده، اما ریسک‌های سیاسی همچنان سایه سنگینی بر آینده بازار انداخته است. درواقع به جز ریسک‌های سیستماتیک تمام پارامترهای موثر بر بازار حالا در شرایط بسیار مناسبی قرار دارند.

روحی بزرگترین مشکلی که تا دیروز گریبان شرکت‌های بورسی، به‌ویژه صادرات‌محورها را گرفته بود، تخصیص ارز نیمایی دانست و افزود: سامانه ارزی از بدو تأسیس، همیشه فاصله معناداری با نرخ ارز آزاد داشت و عملاً شرکتها را مجبور می‌کرد محصولات خود را با ارزی بفروشند که با قیمت واقعی فاصله داشت، اما حالا این غل و زنجیر از پای شرکتها باز شده است. به‌تدریج اثرات این تغییر، از جمله حذف قیمت‌گذاری دستوری، در صورت‌های مالی شرکتها نمایان خواهد شد.

با این حال، این کارشناس بازار سرمایه در مورد موفقیت‌آمیز بودن ارز تک‌نرخی در شرایط فعلی با وجود تحریم‌های خارجی، ابراز تردید و تصریح کرد: حداقل اتفاق مثبتی که می‌توان انتظار داشت، کاهش فاصله نرخ ارز تالار دوم با ارز آزاد است.

روحی در پاسخ به این پرسش که با توجه به رشد ماه‌های اخیر، آیا هنوز زمان حضور در بازار است یا خیر، توضیح داد: اگر رشد بالقوه بازار سرمایه را عدد ۱۰۰ در نظر بگیریم، الان در کلیت بازار، این عدد هنوز به ۲۰ هم نرسیده است. به عبارت دیگر، از حیث شرایط داخلی، بازار مشکلی برای ادامه مسیر ندارد.

به گفته روحی، ریسک سیستماتیک ناشی از تحولات سیاسی، وضعیتی متفاوت با شرایط داخلی بازار دارد. کشور در مسیری قرار گرفته که انواع تنش‌ها اکوسیستم آن را تهدید می‌کند؛ از ریسک مجدد درگیری با اسرائیل تا تشدید تحریم‌ها. او شخصاً به تحولات آینده که می‌تواند دگرگونی زیادی در فضای سیاسی کشور ایجاد کند، وزن بالایی می‌دهد.

توصیه طلایی برای روزهای پیش رو

روحی در این شرایط، تشکیل پورتفوی کم‌ریسک از دارایی‌های متنوع شامل دلار، طلا، دارایی‌های با درآمد ثابت و بخشی هم سهام را توصیه کرد و گفت: هرکس متناسب با تحلیل شخصی خود از فضای سیاسی و سنجش ریسک سیستماتیک می‌تواند وزن هرکدام را تغییر دهد. اما برای آن دسته از سرمایه‌گذارانی که تصمیم به حضور در بازار سهام دارند، پنج نکته طلایی را گوشزد می‌کند اول، مدیریت اعتبار و پرهیز از طمع است؛ به این معنا که با اهرم بالا وارد سهام نشویم. دوم، انتخاب سهام‌های عمدتاً دلاری که با حذف ارز نیمایی، شرایط بنیادین بهتری پیدا کرده‌اند. سوم، پرهیز از حضور در صندوق‌های اهرمی که ریسک بالایی دارند. چهارم، انتخاب سهام با تقسیم سود نقدی بالا یا همان P/D پایین. و پنجم، انتخاب سهام با ضریب نقدشوندگی بالا است یعنی سهام‌های عمدتاً بزرگ بازار در اولویت باشند.

همچنین او تأکید می‌کند که در شرایط فعلی، خرید سهام‌های کوچک و پروژه‌محور ریسک بالایی دارد و توصیه نمی‌شود.

شاخص کل بورس تهران در حالی روی عدد ۴ میلیون واحد نفس می‌کشد که همه نگاه‌ها به تحرکات دیپلماتیک دوخته شده است. این عدد برای فعالان بازار آشناست؛ مرزی که می‌تواند سرآغاز یک مسیر تازه یا تداوم رکودی عمیق‌تر باشد.

مذاکرات ایران و آمریکا دو هفته تعیین‌کننده دارد

تجربه سال‌های گذشته به ما می‌گوید بورس تهران پوستش از اخبار سیاسی، کَنده شده است؛ هر نشانه مثبت از مذاکرات، موجی از امید را به تالار شیشه‌ای می‌فرستد و هر خبر منفی، صف‌های فروش را پررنگ‌تر می‌کند. فعلاً که لحن مقام‌های مبهم است هرچند به نظر می‌رسد هم ایران و هم آمریکایی‌ها برای رسیدن به توافق آماده هستند اما موانعی وجود دارد.

این فضای کنونی حتی بازارهای جهانی را هم بی‌تأثیر نگذاشته است. بهای نفت خام بعد از اعلام پیشرفت در مذاکرات، بیش از یک درصد پایین آمد؛ نشانه‌ای که می‌گوید ریسک تنش در منطقه برخلاف خبرها زیاد نیست.

به نظر می‌رسد بازار سرمایه حداقل تا روشن شدن تکلیف نهایی، در محدوده نوسانی باقی بماند. سه دلیل برای این خوش‌بینی نسبی وجود دارد: اول، بر دور بعدی مذاکرات توافق شده و تا وقتی مذاکرات ادامه دارد، گزینه نظامی از روی میز کنار رفته و بازار راحت‌تر نفس می‌کشد.

دوم، اگر توافق شود، احتمال گشایش‌های اقتصادی وجود دارد و هر نشانه‌ای از کاهش تحریم‌ها به نفع شرکت‌های صادرات‌محور تمام می‌شود. سوم، همین جو روانی می‌تواند پول‌های حقیقی را به سمت بازار سرازیر کند.

احتیاط هنوز هم حرف اول را می‌زند

با همه این خوش‌بینی‌ها، نباید فراموش کنیم مذاکرات تازه در مراحل اولیه است و راه زیادی تا توافق نهایی باقی مانده همین اختلاف می‌تواند در روزهای آینده کار بورس را سخت کند.

در این شرایط، بهترین کار برای سرمایه‌گذاران این است که هیجانی تصمیم نگیرند. بورس در محدوده ۴ میلیون واحد از نظر بنیادی ارزنده به نظر می‌رسد، اما ریسک سیستماتیک ناشی از سیاست هنوز سر جایش است.

اگر خوش‌بین باشیم، دو هفته آینده می‌تواند دریچه‌ای تازه به روی اقتصاد ایران باز کند. اگر بدبین باشیم، دست کم فعلاً بازار در محدوده نوسانی و مثبت می‌ماند. شاید بهترین کار این باشد که مثل خود مذاکره‌کنندگان صبر کنیم و ببینیم نهایی‌اش چه می‌شود.