به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در شرایطی که سیاستهای تجاری و ارزی دولت برای تأمین کالاهای اساسی با تغییراتی همراه شده و بخشی از محدودیتهای وارداتی نیز در حال بازنگری است، موضوع تأمین پایدار کالاهای اساسی، کاهش هزینههای واردات و افزایش ذخایر راهبردی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
از سوی دیگر، حذف برخی محدودیتهای ثبت سفارش، تسهیل فرآیند تجارت، امکان استفاده از ارز اشخاص برای واردات برخی کالاها و تلاش برای کاهش هزینههای واردات، از جمله اقداماتی است که وزارت جهاد کشاورزی در دستور کار قرار داده است.
محمدرضا طلایی، معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار اقتصادی تسنیم، از آخرین برنامههای دولت برای تأمین کالاهای اساسی، تسهیل واردات، حذف محدودیتهای ثبت سفارش، واردات با ارز اشخاص، وضعیت ذخایر راهبردی، واردات برنج، نظارت بر بازار و برخی شایعات درباره واردات کالا از آمریکا سخن گفت.
طلایی از آخرین برنامههای دولت برای تأمین کالاهای اساسی، تسهیل واردات، حذف محدودیتهای ثبت سفارش، واردات با ارز اشخاص، وضعیت ذخایر راهبردی، واردات برنج، نظارت بر بازار و برخی شایعات درباره واردات کالا از آمریکا سخن گفت.
تشریح آخرین وضعیت ذخایر کالاهای اساسی، برنامههای دولت برای تأمین بازار، اصلاح فرآیند ثبت سفارش، واردات بدون انتقال ارز، نظارت بر قیمت کالاهای غیرمشمول ارز ترجیحی و همچنین برخی شایعات درباره واردات کالا از آمریکا از جمله موارد مطرح شده در این مصاحبه است.
قبل از شروع جنگ ۶ میلیون تن کالایی اساسی در کشور داشتیم
سؤال: با توجه به تفاهمهای اخیر و احتمال تسهیل تجارت، وزارت جهاد کشاورزی چه برنامهای برای افزایش ذخایر کالاهای اساسی دارد؟
طلایی: زمانی که جنگ آغاز شد، وزارت جهاد کشاورزی با تدابیری که از قبل اندیشیده بود، کشور را با حدود ۶ میلیون تن کالا در بنادر، انبارها و روی کشتیها وارد این شرایط کرد. این میزان ذخیره حتی در شرایط عادی نیز کمسابقه بود.
البته در ادامه، بهویژه به دلیل محدودیتهایی که در مسیرهای دریایی ایجاد شد، در بندر امام با چالشهایی روبهرو شدیم و تخلیه کشتیها کاهش یافت، اما فعالان اقتصادی خیلی زود مسیرهای جایگزین را پیدا کردند.
فعال شدن بنادر شمالی کشور برای واردات کالاهای اساسی
همزمان بنادر شمالی را بهطور جدی فعال کردیم و تنها در همین مدت بیش از دو تا سه میلیون تن کالا نسبت به مدت مشابه سال قبل از بنادر شمالی وارد کشور شد. همچنین از مسیرهای زمینی مانند مرز بازرگان، پاکستان و مسیر مرسین ترکیه نیز استفاده کردیم.
امروز نیز بیش از چهار میلیون تن کالا در کشور، اعم از بنادر و انبارها، موجود است. البته درباره کالاهای اساسی باید میان ذخایر راهبردی دولت و کالاهایی که توسط بخش خصوصی وارد شده تفاوت قائل شد، اما در نهایت همه این کالاها تحت نظارت دولت قرار دارند، زیرا ارز آنها توسط دولت تأمین شده است.
سؤال: با توجه به فضای جدید ایجاد شده، این شرایط چه تأثیری بر روند واردات و قیمت تمام شده کالاها خواهد داشت؟
طلایی: وظیفه ما این است که در هر شرایطی غذای مردم را تأمین کنیم؛ چه در زمان جنگ و چه در شرایط عادی. این کار انجام شده و همچنان ادامه خواهد داشت، اما واقعیت این است که هزینههای واردات به شدت افزایش یافته بود.
به عنوان مثال، کرایه حمل برنج که قبلاً حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار تومان به ازای هر کیلو بود، به ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان رسید. هزینه حمل یک تریلی از پاکستان نیز چند برابر شد. هزینه حمل کانتینر از مسیر بازرگان هم از حدود ۹۰۰ یورو به بیش از سه هزار یورو افزایش یافت.
طبیعی است که این هزینهها در نهایت روی قیمت تمام شده کالا اثر میگذارد، زیرا واردکننده این هزینهها را از جیب خود پرداخت نمیکند و آنها را در قیمت کالا لحاظ خواهد کرد.
البته شرایط جدید تا حدودی موجب اصلاح قیمتها شده و هرچه این روند با موفقیت بیشتری اجرا شود، هم هزینه تمام شده کاهش پیدا میکند و هم تجارت با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
محدودیت های کالای اساسی و کشاورزی را برداشتیم
سؤال: گفته میشود وزارت جهاد کشاورزی محدودیتهای ثبت سفارش را برداشته است. دلیل این تصمیم چه بود؟
طلایی: بهترین زمان خرید نهادهها و کالاهای اساسی در دنیا، شش ماه نخست سال است. به همین دلیل تصمیم گرفتیم شرایط خرید را برای فعالان اقتصادی تسهیل کنیم.
پیش از این برای واردات برخی کالاها محدودیتهایی وجود داشت؛ برای مثال اگر نیاز سالانه ۱۱ میلیون تن ذرت بود، ثبت سفارش به صورت مرحلهای انجام میشد، اما امروز این محدودیتها را برداشتهایم تا واردکنندگان بتوانند در بهترین زمان خرید، کل نیاز خود را ثبت سفارش کنند و سپس کالا به تدریج در طول سال حمل شود. مهم این است که خرید در زمان مناسب انجام شود.
تقاضای واردات کالای اساسی و کشاورزی را ۴۸ ساعته پاسخ میدهیم
سؤال: اشاره کردید که محدودیتهای ثبت سفارش برداشته شده است. این اقدام چه تأثیری بر روند تجارت خواهد داشت؟
طلایی: ما معتقدیم نباید این را مسئولان بگویند، بلکه تجار باید درباره نتیجه این تصمیم قضاوت کنند. سقف و سابقه بسیاری از ثبت سفارشها را حذف کردهایم و برای ما تفاوتی ندارد چه کسی کالا را وارد کشور میکند. هر واردکنندهای که کالا را به کشور بیاورد، برای ما ارزشمند است.
امروز هر فردی که کالا را وارد کند و اسناد آن را تحویل دهد، نظر دستگاه مربوطه حداکثر ظرف ۴۸ ساعت صادر میشود و ارز آن نیز در کمتر از ۱۵ روز توسط بانک مرکزی پرداخت خواهد شد. این بهترین شیوه تجارت است و فعالان اقتصادی نیز دقیقاً همین روند را از ما مطالبه میکردند.
آزاد شدن واردات با ارز اشخاص
سؤال: در گفتگویی که با تجار داشته ام اذعان میکنند حتی بدون لزوم مجوز انجمن ها و اتحادیه های می توان برای واردات کالاهای اساسی و کشاورزی اقدام کرد؛ چه تغییراتی ساختاری در روند ثبت سفارش و واردات با آمدن شما به این معاونت ایجاد شده است؟
طلایی: همینطور است. پیش از این، واردکننده برای انجام یک ثبت سفارش باید مراحل مختلف و زمانبری را طی میکرد، اما اکنون بسیاری از این موانع حذف شده است. امروز واردکننده میتواند کالا را خریداری کند، ثبت سفارش را انجام دهد و پس از ورود کالا نیز فرآیند ترخیص با سرعت بیشتری انجام میشود.
یکی دیگر از اقداماتی که انجام دادیم، آزادسازی واردات بخش قابل توجهی از کالاهای کشاورزی با ارز اشخاص بود. البته تنها موضوع خشکبار و آجیل باقی مانده که آن هم در حال نهایی شدن است.
ما اعلام کردهایم هر شخصی که ارز در اختیار دارد یا میتواند ارز مورد نیاز خود را از منابع خارج از کشور تأمین کند، مجاز است کالاهای کشاورزی را وارد کند. کالاهایی مانند قهوه، موز، انبه و سایر محصولات غذایی که پیش از این درباره آنها محدودیتهایی وجود داشت، اکنون با ارز اشخاص قابل واردات هستند.
طبیعی است که اولویت دولت همچنان تأمین نهادههای دامی و کالاهای اساسی با ارز دولتی است، اما اگر واردکننده بتواند با منابع ارزی خود کالا وارد کند، چرا باید مانع او شویم؟ این اقدام فرآیند تجارت را بسیار تسهیل کرده است.
سؤال: آیا این سیاست شامل واردات بدون انتقال ارز نیز میشود؟
طلایی: ما این موضوع را نیز در حال پیگیری هستیم، اما هنوز به مجوزهای لازم نرسیدهایم. بخشی از این موضوع باید از سوی دولت و بخشی نیز از سوی بانک مرکزی نهایی شود.
مشکل فعلی این است که اگر منشأ ارز واردکننده مشخص نباشد، در ادامه سازمان امور مالیاتی ممکن است مالیات سنگینی برای او تعیین کند. امروز من این اختیار را دارم که ثبت سفارش بدون انتقال ارز را انجام دهم، اما اگر مشکل مالیاتی آن برطرف نشود، تجار از این ظرفیت استفاده نخواهند کرد، زیرا بعدها با هزینههای سنگین مالیاتی روبهرو میشوند.
امیدواریم طی دو تا سه هفته آینده این موضوع نیز تعیین تکلیف شود، زیرا در صورت حل این مشکل، کمک بزرگی به تأمین کالا خواهد کرد.
رفع مشکل واردات برنج از هند
سؤال: وضعیت واردات برنج در حال حاضر چگونه است؟
طلایی: در مقطعی واردات برنج از هند تقریباً به صفر رسیده بود، اما اکنون شرایط تغییر کرده است. برنامهریزی کردهایم که فقط در همین ماه بیش از ۲۰۰ هزار تن برنج از هند وارد و تخلیه شود.
پیش از این حدود ۷۰ درصد برنج وارداتی از هند و ۳۰ درصد از پاکستان تأمین میشد. واردات از پاکستان ادامه داشت، اما به دلیل مشکلات حملونقل دریایی، بارگیری از هند با اختلال روبهرو شده بود که خوشبختانه اکنون این مشکل در حال برطرف شدن است.
در شرایط عادی باید ماهانه حدود ۱۱۰ هزار تن برنج وارد کشور میشد، اما این رقم در دورهای به حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار تن کاهش یافته بود. اکنون با بارگیریهایی که انجام شده، امیدواریم دوباره واردات به روال طبیعی بازگردد و در همین ماه میزان واردات از ۲۰۰ هزار تن فراتر برود.
دلیل قیمت عجیب قهوه در بازار
سؤال: در هفتههای اخیر قیمت برخی کالاهای غیرمشمول ارز ترجیحی، از جمله قهوه، افزایش قابل توجهی داشته است. آیا وزارت جهاد کشاورزی بر قیمت این کالاها نیز نظارت دارد؟
طلایی: در حوزه نظارت باید میان دو موضوع تفاوت قائل شویم. یک موضوع، نظارت بر بازار و قیمتگذاری است که بر عهده اصناف، سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و دستگاههای نظارتی قرار دارد و موضوع دیگر، تأمین ارز و واردات است.
کالاهایی که با ارز دولتی یا یارانه وارد نمیشوند، مشمول قیمتگذاری وزارت جهاد کشاورزی نیستند. به عبارت دیگر، وقتی واردکننده کالایی مانند قهوه را با ارز خود وارد میکند، دولت برای آن ارز یا یارانهای پرداخت نکرده است که بخواهد درباره قیمت آن تصمیمگیری کند.
البته این به معنای نبود نظارت نیست. واردکننده موظف است قیمت کالا را بهصورت شفاف اعلام کند و اگر کالایی بالاتر از قیمت تعیینشده یا خارج از ضوابط عرضه شود، دستگاههای نظارتی موضوع را بررسی خواهند کرد.
گرانی عجیب قهوه؛ قیمت چند ماهه ۲.۵ برابر شد
از گران فروشان شکایت کنید!
سؤال: اگر افزایش قیمت غیرمنطقی باشد، چه نهادی ورود میکند؟
طلایی: بازرسیهای اصناف، وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان حمایت و در نهایت سازمان تعزیرات حکومتی مسئول رسیدگی به این موضوع هستند. اگر شکایتی ثبت شود، سازمان حمایت قیمت تمامشده، اسناد خرید و سود قانونی را بررسی میکند و در صورتی که مشخص شود کالا بالاتر از قیمت مجاز عرضه شده، پرونده گرانفروشی تشکیل میشود.
باید توجه داشت که «گرانی» با «گرانفروشی» تفاوت دارد. ممکن است قیمت یک کالا به دلیل افزایش هزینههای تولید یا واردات بالا برود که این موضوع با گرانفروشی متفاوت است، اما اگر فروشنده خارج از ضوابط و بیش از سود قانونی کالا را عرضه کند، آنوقت مصداق گرانفروشی خواهد بود.
محدودیت های واردات بازار برنج برداشته شد!
سؤال: برخی معتقدند در شرایط فعلی با آزادسازی واردات میتوان به کاهش قیمتها کمک میکند. ارزیابی شما چیست؟
طلایی: تجربه نشان داده هر جا عرضه را محدود کنیم، قیمتها افزایش پیدا میکند. وقتی محدودیت ایجاد میشود، تقاضا از عرضه پیشی میگیرد و همین مسئله زمینه افزایش قیمت را فراهم میکند.
اما زمانی که تجارت را تسهیل میکنیم و محدودیتی برای ورود کالا وجود ندارد، رقابت میان واردکنندگان شکل میگیرد و همین رقابت، قیمتها را متعادل میکند.
به عنوان نمونه، امروز برای واردات برنج تقریباً هیچ محدودیتی وجود ندارد و نتیجه آن را هم در بازار میبینیم؛ اختلاف قیمت انواع برنج وارداتی نسبت به گذشته بسیار کمتر شده و بازار به سمت تعادل حرکت کرده است.
فروش ذرت دامی وارداتی زیر قیمت تمام شده
سؤال: یعنی معتقدید راهکار اصلی تنظیم بازار، تنها افزایش عرضه است؟
طلایی: دقیقاً همینطور است. ما باید شرایط را به گونهای فراهم کنیم که کالا به اندازه کافی تامین و کسری آن وارد کشور شود. هرچه عرضه بیشتر باشد، رقابت نیز بیشتر میشود و در نهایت قیمتها کاهش پیدا میکند.
نمونه روشن آن بازار نهادههای دامی است. زمانی که ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی پرداخت میشد، قیمت کنجاله در بازار آزاد به حدود ۸۵ تا ۹۰ هزار تومان رسیده بود، اما امروز با وجود اینکه ارز مورد استفاده نرخ بالاتری دارد، قیمت کنجاله در بازارگاه حدود ۷۰ تا ۷۵ هزار تومان است.
همچنین اکنون برخی تجار ذرت را حتی دو تا سه هزار تومان پایینتر از قیمت تمامشده عرضه میکنند، زیرا حجم موجودی کشور بالاست و ترجیح میدهند کالا را سریعتر بفروشند و سرمایه خود را برای واردات محمولههای جدید به کار بگیرند.
امروز حدود سه میلیون تن ذرت در کشور موجود است. وقتی موجودی کالا افزایش پیدا میکند، رقابت نیز بیشتر میشود و بازار خود به سمت تعدیل قیمت حرکت میکند.
سؤال: بنابراین حذف محدودیتهای ثبت سفارش را یکی از عوامل اصلی تنظیم بازار میدانید؟
طلایی: بدون تردید همینطور است. ما باید تجارت را آسان و روان کنیم. هر اندازه محدودیتهای اداری بیشتر باشد، هزینه تجارت نیز افزایش پیدا میکند. محدودیت در ثبت سفارش، خرید و فروش مجوز، ایجاد انحصار و حتی زمینه احتکار را به دنبال دارد.
اما وقتی واردکننده بتواند بدون موانع غیرضروری فعالیت کند، کالا راحتتر وارد کشور میشود و دیگر انگیزهای برای ایجاد انحصار یا احتکار باقی نمیماند. هدف ما دقیقاً همین است که با تسهیل تجارت، عرضه افزایش پیدا کند و بازار از طریق رقابت به تعادل برسد.
۴۷ سال است نهاده دامی از آمریکا وارد نکردهایم
سؤال: در روزهای گذشته مواردی درباره واردات نهادهها یا سایر کالاهای اساسی از آمریکا، همزمان با تحولات سیاسی، مطرح شده است. آیا چنین موضوعی در دولت مطرح بوده یا برنامهای در این زمینه وجود دارد؟
طلایی: من چنین موضوعی را نشنیدهام و فکر نمیکنم اساساً صحت داشته باشد. به نظر میرسد بیشتر در حد فضاسازیهای رسانهای و مطالبی است که در فضای مجازی منتشر میشود و جنبه اجرایی ندارد.
تا جایی که من به خاطر دارم، هیچگاه واردات کالاهای اساسی از آمریکا در دستور کار نبوده است. اصولاً وقتی میتوانیم کالا را با قیمت مناسبتر و از مسیرهای نزدیکتر تأمین کنیم، ضرورتی برای واردات از آمریکا وجود ندارد.
اگر سابقه تجارت کشور را هم بررسی کنید، عمده نهادهها و کالاهای اساسی مورد نیاز ایران از کشورهایی مانند برزیل، آرژانتین، روسیه، اوکراین و برخی کشورهای اروپایی تأمین شده است و این روند سالهاست ادامه دارد.
سؤال: دلیل فضا سازی های خود آمریکایی ها درباره واردات مواد کالاهاسی از آمریکا را چطور ارزیابی میکنید؟
طلایی: من چنین موضوعی را نه شنیدهام و نه در مجموعه دولت مطرح بوده است. برداشت من این است که این مسائل بیشتر فضاسازی رسانهای و اظهارنظرهایی مصرف داخلی برای آمریکا دارد و مبنای اجرایی ندارد.
آنچه برای ما اهمیت دارد، تأمین پایدار کالاهای اساسی با کمترین هزینه و از مناسبترین مسیرهای تجاری است. هر جا بتوانیم کالا را با کیفیت مناسب، قیمت بهتر و هزینه حمل کمتر تهیه کنیم، همان مسیر را انتخاب خواهیم کرد و تاکنون نیز رویکرد وزارت جهاد کشاورزی همین بوده است.
سؤال: اگر نکته پایانی دارید، بفرمایید.
طلایی: سیاست وزارت جهاد کشاورزی بر تسهیل تجارت، افزایش عرضه و تأمین پایدار کالاهای اساسی استوار است. هرچه موانع تجارت کمتر شود، کالا با سرعت بیشتری وارد کشور میشود و رقابت نیز افزایش پیدا میکند. نتیجه این روند، کاهش قیمت تمامشده، تنظیم بهتر بازار و تأمین مطمئنتر نیاز مردم خواهد بود.
ما تلاش کردهایم محدودیتهای غیرضروری ثبت سفارش را حذف کنیم، فرآیندهای اداری را کوتاهتر کنیم، امکان استفاده از ارز اشخاص را توسعه دهیم و موضوع واردات بدون انتقال ارز را نیز تا حصول نتیجه پیگیری خواهیم کرد.
هدف نهایی همه این اقدامات، تأمین غذای مردم در هر شرایطی و ایجاد آرامش در بازار کالاهای اساسی است.
انتهای پیام/
دیدگاهتان را بنویسید