به گزارش آهن آنلاین؛ آمار تازه انجمن جهانی فولاد از عملکرد صنعت فولاد در نیمه نخست ۲۰۲۶، از کاهش ۰.۷ درصدی تولید جهانی و تغییراتی مهم در موازنه تولید فولادسازان بزرگ حکایت دارد و همزمان، ایران برای چهارمین ماه متوالی از جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ فولاد جهان خارج شد. قرار گرفتن ویتنام در جایگاه دهم، در کنار تداوم محدودیتهای انرژی و افت تولید در ایران، میتواند معادلات صادراتی، عرضه داخلی و روند قیمت آهن آلات را تحتتأثیر قرار دهد.
جهان در مسیر افت تولید فولاد؛ چین همچنان بازیگر اول
براساس آمار انجمن جهانی فولاد، تولید فولاد خام جهان در نیمه نخست ۲۰۲۶ به حدود ۹۳۱.۵ میلیون تن رسید که نسبتبه مدت مشابه سال گذشته ۰.۷ درصد کاهش یافته است. بااینحال، عملکرد ماه ژوئن تصویر متفاوتی داشت و تولید جهانی فولاد با رشد ۱.۷ درصدی نسبتبه ژوئن ۲۰۲۵ به ۱۵۵.۷ میلیون تن رسید. این اختلاف میان عملکرد ششماهه و ماهانه نشان میدهد که بازار جهانی فولاد هنوز در مرحلهای از نوسان قرار دارد و نمیتوان صرفاً براساس کاهش نیمه نخست سال، از تداوم روند نزولی تولید در ماههای آینده سخن گفت.
چین همچنان با فاصله قابلتوجه در صدر تولیدکنندگان جهان قرار دارد، اما تولید حدود ۵۰۰ میلیون تنی این کشور در نیمه نخست سال، کاهش ۳ درصدی نسبتبه مدت مشابه سال قبل را نشان میدهد. افت تولید چین از یک منظر میتواند به کاهش فشار مازاد عرضه در بازار جهانی کمک کند، اما از سویدیگر، سیاستهای صادراتی این کشور همچنان یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده در بازار فولاد منطقه است. صادرات فولاد چین به بازارهای آسیایی و خاورمیانه میتواند رقابت را برای فولادسازان سایر کشورها، از جمله ایران، دشوارتر کند.
ویتنام بالا آمد، ایران عقب نشست
یکی از مهمترین تحولات آماری نیمه نخست ۲۰۲۶، تثبیت ویتنام در جایگاه دهمین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان است. این کشور طی این دوره ۱۵.۲ میلیون تن فولاد تولید کرده که نسبتبه نیمه نخست ۲۰۲۵ رشد چشمگیر ۲۶.۹ درصدی داشته است. در مقابل، ایران برای چهارمین ماه متوالی از فهرست ۱۰ تولیدکننده بزرگ جهان خارج شده است.
البته درباره جایگاه ایران همچنان اختلافنظرهایی میان آمارهای بینالمللی و دادههای داخلی وجود دارد و برخی تشکلهای فولادی کشور، با استناد به آمار تولید داخلی، خروج ایران از جمع ۱۰ کشور برتر را محل تردید میدانند. بااینحال، فارغ از اختلاف در روش محاسبه یا زمانبندی انتشار آمار، تداوم فشار بر تولید فولاد ایران یک واقعیت قابلتوجه است. محدودیت برق و گاز، کاهش ظرفیت عملیاتی کارخانهها و اختلال در زنجیره تأمین، عواملی هستند که میتوانند توان تولیدی کشور را در مقاطع مختلف کاهش دهند.
این مسئله تنها یک رتبهبندی آماری نیست؛ زیرا افت تولید در شرایطی که تقاضای داخلی و تعهدات صادراتی پابرجاست، میتواند تعادل عرضه و تقاضا را تحتتاثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، بازار ممکن است با کاهش عرضه برخی محصولات مواجه شود و این موضوع در نهایت بر روند نرخ آهن آلات، ازجمله قیمت میلگرد، تیرآهن و ورق اثرگذار باشد.
چین فولاد کمتری تولید کرد؛ اما رقابت بیشتر شد
کاهش ۳ درصدی تولید فولاد چین در نیمه نخست سال، در نگاه نخست میتواند برای بازار جهانی خبر مثبتی تلقی شود؛ چراکه کاهش تولید بزرگترین فولادساز جهان، پتانسیل تعدیل مازاد عرضه و حمایت از قیمتها را دارد. اما اثر واقعی این اتفاق به رفتار صادراتی چین وابسته است. اگر کاهش تولید داخلی با افزایش تمرکز بر صادرات همراه شود، فشار رقابتی در بازارهای مقصد همچنان بالا باقی خواهد ماند.
برای ایران، این موضوع اهمیت ویژهای دارد. بازارهایی مانند عراق، افغانستان و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس، از مقاصد مهم صادراتی فولاد ایران هستند و حضور پررنگ فولادسازان چینی، ترکیهای و سایر تولیدکنندگان منطقهای میتواند فضای رقابت را سختتر کند. رشد تولید ویتنام نیز نشان میدهد که رقبای جدید با سرعت در حال افزایش ظرفیت و حضور خود در بازارهای جهانی هستند.
در مقابل، کاهش تولید جهانی و محدودیتهای تجاری در برخی بازارها میتواند فرصتهایی نیز برای فولاد ایران ایجاد کند. اگر تولید داخلی تثبیت شود و مشکلات نقلوانتقال مالی و لجستیکی کاهش یابد، بخشی از خلأ عرضه در برخی بازارها میتواند به فرصتی برای افزایش صادرات تبدیل شود. بااینحال، بهرهگیری از این فرصت مستلزم آن است که فولاد ایران از نظر هزینه تولید و قیمت نهایی توان رقابت با عرضهکنندگان آسیایی را داشته باشد.
زنگ خطر انرژی برای بازار آهن آلات
در نهایت، مهمترین پیام آمار نیمه نخست ۲۰۲۶ برای صنعت فولاد ایران، ضرورت حل مسئله انرژی است. اگر محدودیتهای برق و گاز در فصلهای مختلف همچنان تولید را تحت فشار قرار دهد، حفظ جایگاه ایران در رتبهبندی جهانی دشوارتر خواهد شد و رقبایی مانند ویتنام میتوانند فاصله خود را بیشتر کنند.
از منظر بازار داخلی نیز، کاهش تولید لزوماً به معنای افزایش پایدار قیمتها نیست؛ زیرا قیمت محصولات فولادی، علاوهبر عرضه داخلی، از نرخ ارز، تقاضای ساختوساز، صادرات، قیمتهای جهانی و سیاستهای تنظیم بازار تأثیر میپذیرد. بااینحال، استمرار افت تولید میتواند ریسک نوسان در بازار را افزایش دهد و در صورت همزمانی با رشد تقاضا یا افزایش نرخ ارز، زمینه صعود قیمت آهن و بهدنبال آن افزایش قمیت مقاطع فولادی، ازجمله پروفیل، میلگرد، نبشی و ناودانی را فراهم کند.
در مجموع، خروج ایران از جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ جهان را باید بیش از یک جابهجایی آماری، هشداری درباره کاهش ظرفیت بالفعل صنعت فولاد دانست. در شرایطی که ویتنام با سرعت در حال افزایش تولید است و چین همچنان فشار رقابتی بالایی بر بازارهای جهانی وارد میکند، حفظ جایگاه ایران نیازمند تأمین پایدار انرژی، افزایش بهرهوری و کاهش هزینه تولید است. در غیر این صورت، افت تولید میتواند هم سهم ایران از بازارهای صادراتی را تهدید کند و هم معادلات عرضه و قیمت در بازار داخلی را پیچیدهتر سازد.
دیدگاهتان را بنویسید